Schoonheid als mensenrecht

Laatst keek ik ‘Zomergasten’ van de VPRO. Te gast was columnist, romanschrijver en filosoof Maxim Februari en hij zei iets dat mij triggerde: “Schoonheid is een mensenrecht.” Dit statement raakte mij onverwacht. Februari groeide op in een flat in het Utrechtse Overvecht dat elk jaar weer verder wegzakt op de lijst van gezonde en veilige wijken. Hij stelde “lelijkheid is niet goed voor een bevolking. Schoonheid is een mensenrecht. Maak zo’n omgeving eens mooi. Geef mensen schoonheid. Laat ze uit het raam kijken en iets moois zien. Daar word je toch veel vrolijker van?” Bij de verbetering van de woonbeleving van huurders denken wij meestal langs de lijnen van ‘schoon, heel en veilig’. Misschien moeten we ‘schoon’ breder trekken en oprekken tot ‘schoonheid’?

Ik herken de problematiek. Alleen dan vanuit het Oude Noorden in Rotterdam. Mijn ouders hebben daar 35 jaar een brillenwinkel gehad. Turnhout Optiek. Net als in Overvecht sloeg ook hier de verloedering toe. Leegstand in de winkelstraat. Vuil op straat. En stijging van de criminaliteit. Toch krabbelde de wijk uit het dal. Mede door de woningcorporatie, gemeente, politie, zorg en welzijn, ondernemers en buurtbewoners. En als ik terugkijk is vooral de renovatie van het Pijnackerplein in het Oude Noorden een keerpunt in mijn beleving. Het is prachtig geworden. Een mooi groen, ruim plein met bankjes en speelplekken. Er zit een restaurant. En de historische muziektent midden op het plein was in juni nog het middelpunt van het driedaagse Bluegrass Festival waar zo’n 16.000 mensen op af kwamen. Het plein is een parel in de wijk. Hoopvol. Troostrijk. Iets van schoonheid.

De uitspraak van Februari heeft mij aan het denken gezet. We zijn nu al meer dan in het verleden bezig met empathische woonomgevingen te scheppen die ontmoetingen uitlokken om de sociale cohesie te versterken. Of uitdagen in beweging te komen en gezond te blijven.  Zouden we hier niet ook heel bewust ‘schoonheid’ aan moeten toevoegen om de geest te verruimen, de verbeelding te prikkelen, te inspireren, mogelijkheden te laten zien en zo een nieuwe wereld te ontsluiten? Schoonheid als mensenrecht roept vragen op waar ik zelf ook niet direct alle antwoorden op weet, maar die ik wel verder wil onderzoeken. In de komende periode doen wij vanuit KWH een sectoronderzoek rondom het thema ‘thuis’, dit in de slipstream van ons boek ‘Van huis naar thuis’. Door Februari ben ik nu ook benieuwd naar de impact van schoonheid op het thuisgevoel van huurders. Want, inderdaad, als je thuis uit het raam kijkt wil je wel iets moois zien. Dat is jouw venster op de wereld, kleurt je beleving, verwachting, je dromen en dus je welbevinden. En wie weet, werken we straks in de wijkaanpak volgens het principe van: schoon(heid), heel en veilig. Wat zou dat mooi zijn.