De kracht van bewoners

Sociaal beleid van Servatius zorgt voor sterkere wijken

Hoe geef je huurdersbetrokkenheid vorm? Wat zorgt ervoor dat het echt werkt? En hoe doe je dat dan? Servatius vertelde over hun succesvolle aanpak aan de deelnemers van onze bijeenkomst ‘Huurdersbetrokkenheid, hoe dan?’. Uit de enthousiaste reacties bleek dat het verhaal van Servatius voor veel inspiratie zorgde. Daarom vroegen we Hanneke Warnier en Sami Azizi van Servatius om het op papier te zetten en zo ook andere corporaties handvatten te geven voor succesvolle huurdersbetrokkenheid.

Huurdersbetrokkenheid is bij jullie verankerd in een Sociaal Beleid. Wat levert het hebben van een Sociaal Beleid op?
‘Thuis als basis. Samen doen.’, is de titel van het ondernemingsplan van Servatius. Het bieden van een ‘thuis’ gaat verder dan enkel de woning en dat kunnen wij niet alleen. We doen dit samen met de bewoners en indien nodig met netwerkpartners. Het ‘Samen doen’ wordt in ons Sociaal Beleid op hoofdlijnen uitgewerkt. Het beleid geeft hier richting aan en is een leidraad.

De laatste jaren zijn we druk bezig geweest met het op orde brengen van onze Financiën (geld) en ons Vastgoed (stenen). Volkshuisvestelijke thema’s zoals beschikbaarheid, betaalbaarheid en kwaliteit zijn hier in meegenomen. Hier gaat ook het leeuwendeel van onze geldstromen naar toe. In het Sociaal Beleid geven we meer aandacht aan het Wonen, de ‘menskant’ van ons werk. In het beleid staat onze visie op het ‘Samen creëren van een basis om mee te doen in onze samenleving’.

Wat is er opgenomen in dit Sociaal Beleid?
In ons Sociaal Beleid staat de basis voor een thuis voor onze huurders. Hoe zien we onze rol in het sociaal domein? Welke opgave komt er de komende jaren op ons af? Hoe zien wij de samenwerking met netwerkpartners? Tevens werken we onze ambitie uit én formuleren we onze bijdrage. Enerzijds om sturing te geven aan de interne organisatie en anderzijds om aan te geven wat onze bewoners en netwerkpartners van ons kunnen verwachten.

Alle netwerkpartners in de stad hebben een gemeenschappelijk doel. Dit gemeenschappelijk doel is een inclusieve stad. De inclusieve stad is een stad die voor iedereen geschikt is om te wonen, te leven en mee te doen. Servatius onderschrijft dit gedachtengoed en handelt hier ook naar. In een inclusieve stad moet iedereen verantwoordelijkheid nemen. Wij willen de zelfredzaamheid van onze huurders zo groot mogelijk maken. Wij doen dit door de trias: signaleren, verbinden en activeren.

Servatius is betrokken, verbindend en ondernemend naar haar huurders en netwerkpartners toe. Servatius maakt duidelijke keuzes en zoekt continu de verbinding en neemt zo nodig initiatief. Servatius stimuleert samenwerking. Kortom: Samen doen.

Hoe is dit beleid tot stand gekomen? Wie zijn hierbij betrokken geweest?
De kernopgave van corporaties is weliswaar het zorgen voor goede en betaalbare woningen voor mensen die hier niet zelf in kunnen voorzien, maar uiteindelijk gaat het natuurlijk om de kwaliteit van leven. In onze wijken worden we vaak geconfronteerd met vraagstukken rondom armoede, psychische problematiek, eenzaamheid en overlast. Deze nemen toe in aantal en complexiteit, mede veroorzaakt door extramuralisering. Dit brengt een bijzondere opgave met zich mee op het terrein van sociale cohesie (leefbaarheid) en ons vastgoed (woningaanpassingen). Dit vraagt ook veel van onze bewoners op het gebied van zelfredzaamheid en mantelzorg.

We hadden behoefte aan de dialoog met onze huurders en onze netwerkpartners hierover, want samenwerking en wederkerigheid is ons uitgangspunt. Zo is het idee ontstaan voor het schrijven van deze beleidsnotitie. Bij de totstandkoming is er veel tijd gestoken in het voeren van discussie, het lezen van (vak)literatuur en het zorgvuldig formuleren van teksten. Penvoeders waren de directeur-bestuurder en beleidsadviseur Markt & Strategie. Ook de manager Klant & Wonen en Regisseur Sociaal Beheer hebben een belangrijke taak gehad bij de totstandkoming van dit stuk. Daarnaast hebben diverse afdelingen feedback gegeven. Ook een aantal van onze netwerkpartners hebben het stuk gelezen en van commentaar voorzien. De notitie is vervolgens besproken met onze huurdersvereniging Servaassleutel en tijdens 2 klankbordbijeenkomsten met actieve vrijwilligers. Tot slot is het plan geagendeerd tijdens twee netwerkbijeenkomsten en is het besproken met onze Raad van Commissarissen.

Waarom zijn jullie gestart met Bewonerskrachten?
Om hier antwoord op te geven, stellen we eerst de volgende vraag: Wie is eigenaar van de wijk? Ons antwoord op die vraag is: Niet Servatius of de gemeente. Wij gaan na vijf uur allemaal naar huis. De bewoners, zij maken de wijk. Vroeger werd alles van bovenaf geregeld en gecontroleerd. Tegenwoordig is er meer ruimte voor participatie. Iedereen kan meedoen. Bewoners weten vaak heel goed wat er speelt in hun omgeving, ze kennen hun buurtgenoten. Daar moeten wij als professionals ons voordeel mee doen. Een manier waarop Servatius dit doet is het project Bewonerskrachten. Bewonerskrachten houden een oogje in het zeil, signaleren gebreken en onveilige situaties rondom wooncomplexen en geven die door aan Servatius. Ook verduidelijken zij de woonregels aan andere bewoners. Zo vormen ze een aanspreekpunt in de wijk.


Voor welke concrete resultaten zorgen deze Bewonerskrachten?
Meer sociaal contact in de wijk, meer veiligheid en het tegengaan van eenzaamheid. Tevens ontstaan er mooie nieuwe initiatieven in wijken. Bewonerskrachten vergaderen een keer per maand met Servatius. Dan gaat het vooral over de samenwerking. Daarnaast hebben we een app-groep waarin naast de Bewonerskrachten ook de complexbeheerders zitten, soms iemand van handhaving en de Regisseur Sociaal Beheer, Sami Azizi. De Bewonerskrachten maken geregeld met z’n tweeën een ronde door de buurt. Dan zien ze van alles. Bijvoorbeeld een achterpad dat is overwoekerd met onkruid. In zo’n situatie wordt er aangebeld en gevraagd waarom het niet is onderhouden. Zo bleek dat de bewoner alleen woonde, slecht ter been was en de kinderen niet in de buurt waren om te helpen met onkruid wieden. Toen hebben een paar bewoners dit gedaan. Op deze manier is er tevens meer sociaal contact onderling. Eenzaamheid en isolatie wordt zo tegengegaan. Sami ziet nog meer mooie initiatieven ontstaan door Bewonerskrachten. In Wittevrouwenveld, Limmel en Mariaberg is een heus Klusteam ontstaan. Ondertussen doen zij zo’n 25 klussen per jaar. In Heugem is er zelfs een Groenteam. Zij zetten zich in voor meer planten in de wijk. Dit soort ideeën stimuleren we als Servatius en zijn we heel erg blij mee.

Hoe krijg je huurders zover om hier aan deel te gaan nemen? Wat motiveert hen om Bewonerskracht te worden? 
Sami licht dit toe: “We gingen op zoek naar denkers en doeners, naar bewoners die open staan voor goede ideeën. En die zich willen inzetten voor een schone, veilige en prettige leefomgeving. Want dat is niet alleen aantrekkelijk voor Servatius en de gemeente. Het is vooral goed voor de bewoners zelf.” Sami sprak met sleutelfiguren, mensen die signaleren en hart hebben voor hun wijk. In de wijk Limmel hadden ze zo’n twintig namen, waar uiteindelijk zes mensen uit geselecteerd zijn voor Bewonerskrachten. In zes workshops werd het team klaargestoomd voor hun taak met na afloop een officieel certificaat. Inmiddels zijn ook in de wijken Heugem, Caberg, Mariaberg, Wittevrouwenveld, De Heeg en Daalhof Bewonerskrachten actief.

Wat zijn succesfactoren om deze vorm van participatie te laten slagen?
De grootste succesfactor is het ‘Samen doen’. Servatius werkt sinds 2012 aan bewonersparticipatie en geeft dit structureel en projectmatig vorm. De volgende punten zijn van belang om de vrijwilligers te enthousiasmeren en te ondersteunen:

  • De vrijwilligers moeten zich gewaardeerd voelen. Dit vraagt om een transparante, betrokken en flexibele werkwijze. Met veel respect, openheid en daadkracht. De werkwijze van onze medewerkers moet daarop aansluiten. We moeten voorkomen dat vrijwilligers afhaken doordat ze zich niet gesteund of gewaardeerd voelen.
  • Servatius wil investeren in de kwaliteit van de vrijwilliger middels coachen, trainen en/of opleiden. Behalve de basisbehoeften (regels inzake wonen, veiligheid en vrijwilligerswerk), willen we ze ook in contact brengen met het netwerk op wijkniveau (wijkagent, brandweer, buurtbemiddeling, jeugdwerk, dierenambulance, etc.). Op deze wijze kunnen de vrijwilligers véél meer voor zichzelf en ons betekenen. Behalve melden en signaleren kunnen ze dan ook verbinden met netwerkpartners. We zien de investering in vrijwilligers als een duurzame investering in onze bewoners.
  • Om bewonersparticipatie op deze wijze vorm te kunnen geven zijn 2 randvoorwaarden absoluut noodzakelijk. De veiligheid moet gegarandeerd zijn én de vrijwilligers moeten 24/7 achtervang hebben. Bij crisissituaties buiten kantooruren moeten ze direct hulp kunnen inschakelen. Er is dringende behoefte aan een meldpunt. Dit punt moet altijd bereikbaar zijn en professionele hulp moet op afroep beschikbaar gesteld worden. Helaas is dit meldpunt er nog niet, maar Servatius lobbyt keihard om dit van de grond te krijgen.

Hebben jullie advies voor andere corporatie die hiermee aan de slag willen?
Samen de handen ineen slaan om de buurt een beetje mooier te maken. Samen een oogje in het zeil houden, zodat alles schoon, veilig en leefbaar blijft. Samen doen. Dat vraagt een bepaalde mentaliteit en flexibiliteit.

En een laatste tip: geef het de tijd. Zoals reeds eerder aangegeven is Servatius hier sinds 2012 mee bezig. De eerste jaren heeft het veel aandacht en geduld gekost, sinds een jaar of 4 zien wij en onze huurders écht de opbrengst terug van de investering. We merken dat niet alleen qua workload, maar zien ook sociaal sterkere wijken. En met name dat laatste is voor ons en onze huurders van onschatbare waarde.

 

Wil je het sociaal beleid van Servatius lezen, klik dan hier: Sociaal beleid Servatius

Ook interessant