Blog

Onvoldoende ruimte voor leren en verbeteren
Visitatie zit meer en meer in de verkeerde groef en blijft daarin hangen als verantwoordingsinstrument. Je merkt het aan de accreditatiecommissie van de Stichting Visitatie, die visitatie zo zuiver mogelijk benadert en beslist niet enthousiast is over de initiatieven van visitatiebureaus om visitaties juist op het leeraspect extra te verdiepen. Je ziet het ook aan de corporaties: zij zetten richting de visitatiecommissies om begrijpelijke redenen hun beste beentje voor, zijn trots op hoge (openbare) cijfers, zeker ten opzichte van de directe collega’s, en laten zich niet gemakkelijk van hun mindere kant te laten zien. Begrijpelijk, niemand ziet zijn zwakheden graag terug in een openbaar rapport. Toch is het tonen van kwetsbaarheid nodig om echt te kunnen leren en verbeteren. Die ruimte is er onvoldoende, de visitatiemethodiek en de wijze waarop deze is ingebed gaat uit van een andere leest. KWH heeft altijd getracht deze ruimte wel te creëren.

Verantwoording naar wie?
Het blijven hangen in de groef van verantwoording roept op zijn minst vragen op. Verantwoording naar wie? Lokale belanghouders van corporaties ‘vragen er niet om’. De extern toezichthouder doet er niets zichtbaars mee en ook de financiers laten een visitatie niet meewegen bij de financiële rating van de corporatie. Journalisten laten de rapporten eenvoudig links liggen. Ondertussen is het gesternte waaronder visitatie is uitgedacht, gewijzigd. Visitatie had immers hèt antwoord moeten zijn op de toenemende druk van het verticaal toezicht op corporaties. Die druk is niet verminderd, het toezicht van de overheid is meer geaccepteerd. Een stapeling van verticaal en horizontaal toezicht vormt het uiteindelijke resultaat. Dat voelt niet goed.

Positieve verandering noodzakelijk
Er moet wat mij betreft nog veel gebeuren om van visitatie een blijvend succes te maken. Op zich is dat niet erg. Er zijn talloze mogelijkheden om het tij te keren en het niet te laten verzanden in een zielloze rituele verantwoordingsdans. Visitatie is immers van de sector en corporaties bepalen zelf of ze dit een wenkend perspectief vinden. KWH wil nadrukkelijk haar bijdrage leveren tot een positieve verandering. Maar dat gaat niet langs de oorspronkelijk beoogde weg. KWH mag, in het kader van onafhankelijkheid, vanaf 2012 geen visitaties uitvoeren bij KWH-labelhouders of toekomstige KWH-labelhouders (leden). Dit standpunt gaat in tegen ons gedachtengoed. Iedere corporatie waarbij leren en verbeteren centraal staat, zou zich door KWH moeten kunnen laten visiteren. Ongeacht of deze nu (of in de toekomst) KWH-labelhouder is of niet.

Focus op integrale kwaliteitsvisie en benchmarking
We gaan om die reden terug naar wie we willen zijn en blijven trouw aan onze innerlijke drive. We focussen ons de komende tijd op de ontwikkeling van een nieuwe integrale kwaliteitsvisie en daarbij aansluitende nieuwe audits, waarmee we nog steviger inzetten op leren en verbeteren. Deze audits kijken niet zozeer in de achteruitkijkspiegel zoals visitatie, maar meer naar het nu en naar de toekomst. De wereld van corporaties verandert momenteel zo snel dat er behoefte is aan andere vormen van reflectie. Die bijvoorbeeld meer inzichtelijk maken wat het rendement is van maatschappelijke investeringen. Daar gaan we in voorzien. Maar we geven ook antwoord op de vraag naar een robuust benchmarkinstrument. Met Aedes, Woonbench en ondersteuning van het CFV hebben we de ambitie om een Nationale Corporatie Benchmark Standaard te ontwikkelen. KWH kan als de verbindende brug de werelden van benchmarking en visitatie bij elkaar brengen en complementair aan elkaar laten worden. Het zelf aanbieden van visitaties kan daarmee echter conflicteren.

Brede inzet opgedane kennis
Vanaf 2012 gaan we de verworven kennis van visitaties inzetten om corporaties op het leeraspect te ondersteunen in aanloop naar visitaties (bijvoorbeeld met KWH-zelfevaluaties), tussen visitaties in (bijvoorbeeld met nieuwe audits) en na afloop van deze trajecten. Wij bieden in het KWH-Corporatiehuis alle corporaties in de sector een laagdrempelig platform om aan de hand van de rode draden en thema’s uit de visitatierapporten, ongeacht welk visitatiebureau dit rapport heeft opgesteld, met elkaar te werken aan verbeterplannen. We bieden inspiratie hoe zaken slimmer en beter kunnen worden aangepakt. Leren en verbeteren krijgt daarmee een extra dimensie. Visitatie springt dan vroeg of laat zeker uit die verkeerde groef.